Logo SGH

Szok regulacyjny a konkurencyjność i rozwój sektora bankowego

Redakcja naukowa: Stanisław Kasiewicz, Lech Kurkliński
Współautorzy: Mateusz Folwarski, Aleksandra Jurkowska, Piotr Karaś, Stanisław Kasiewicz, Katarzyna Kochaniak, Lech Kurkliński, Aleksander Łaszek, Ewa Miklaszewska, Katarzyna Mikolajczyk, Jan Pys, Igor Styn, Aleksander Werner, Joanna Wiśniewska, Tomasz Wolanin, Mariusz Zygierewicz.
Recenzent:  prof. dr hab. Wiesława Przybylska-Kapuścińska
Warszawski Instytut Bankowości, Warszawa, 2012 

Publikacja powstała w odpowiedzi na zapotrzebowanie środowiska bankowego, spojrzenia na obecny i przyszły kształt bankowości w Polsce, przez pryzmat wpływu wdrażanych i przygotowywanych regulacji dotyczących sektora bankowego. Kryzys finansowy w kolejnych swoich odsłonach, wywołał ogromną presję na przeprowadzenie daleko idących zmian regulacyjnych, tworzących nową architekturę systemu bankowego. Ogrom i waga prac regulacyjnych stwarzają naturalną potrzebę zadania szeregu pytań dotyczących zarówno samego sektora bankowego, jak i jego roli w gospodarce światowej, europejskiej oraz polskiej. Na naszych oczach tworzy się nowy ład regulacyjny. Użycie określenia „ład” może budzić pewne sprzeciwy i przekształcać się w coraz częściej spotykane stwierdzenie „chaos”.

Pojawienie się tak dużej liczby aktów legislacyjnych nasuwa skojarzenie z trzęsieniem ziemi, które bezdyskusyjnie zmienia krajobraz, niosąc zniszczenie i grozę. Być może to porównanie jest zbyt drastyczne, ponieważ nikt nie neguje konieczności dokonania zmian zasad funkcjonowania sektora bankowego w skali światowej. Rodzi się pytanie, czy skutki tych działań nie przyniosą odwrotnych efektów do zamierzonych. Stąd też należałoby przeanalizować zestaw nowych regulacji, pod kątem korzyści, kosztów oraz ewentualnych zagrożeń.

Prezentowane opracowanie nie jest oderwane od bieżących realiów polskiej gospodarki, obecnego kształtu i etapu rozwoju sektora bankowego w Polsce. Truizmem byłoby podkreślanie wpływu systemu finansowego na tempo rozwoju gospodarczego, co ostatnio mocno zaakcentowano w dyskusji na temat „repolonizacji” banków w Polsce. Jednakże przy 65-procentowym kontrolowaniu aktywów naszego sektora bankowego przez kapitał zagraniczny kluczową rolę będą odgrywać warunki, w jakich tym instytucjom przychodzi i przyjdzie funkcjonować. W naszym narodowym interesie jest stworzenie takich rozwiązań, które powinny sprzyjać stabilności, a zarazem wyzwalać potencjał rozwojowy banków, przekładający się na wzrost w sferze realnej.

Książka zawiera raport dotyczący wpływu nowych regulacji na sektor bankowy w latach 2010 i 2011. Jest to opracowanie mające na celu pokazanie pragmatycznego podejścia do oceny przygotowywania, wdrażania i skutków nowych aktów normatywnych, głównie widzianego przez pryzmat opinii świata akademickiego, jednakże wspomaganego stricte praktycznym doświadczeniem części autorów.

Celem autorów było przedstawienie istoty zasadniczych (wybranych) regulacji, jakie weszły do praktyki gospodarczej lub były przygotowywane w ostatnich dwóch latach oraz dokonanie syntetycznej analizy, w jakim stopniu podlegały ocenie skutki ich wdrażania (tzw. OSR). W szczególności uwagę zwrócono na przyjęte cele, główne zastrzeżenia formułowane w procesie legislacyjnym i w jakim stopniu wersje finalne uwzględniały zgłaszane uwagi oraz zidentyfikowanie podstawowych korzyści, kosztów i ryzyka na etapie przygotowawczym. Badano jaki przyjęto horyzont czasowy skutków, jakich użyto technik analitycznych (np. pomiar ilościowy), czy odbyły się konsultacje społeczne z głównymi interesariuszami oraz czy oprócz analiz ex ante wykonywane jest monitorowanie skutków regulacji ex post.

Raport został opracowany w okresie od września do grudnia 2011 r. przez zespół ekspertów z różnych ośrodków akademickich (Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Uniwersytetu Szczecińskiego, Szkoły Głównej Handlowej) oraz przez praktyków gospodarczych.

Intencją autorów była prezentacja poszczególnych regulacji i ich skutków oraz wyczulenie regulatorów i wszystkich innych interesariuszy na proces przygotowywania aktów prawnych, w tym ocenę konsekwencji ich wdrażania, zwłaszcza długoterminowych. Ten aspekt ma obecnie większe znaczenie, ponieważ główne centrum decyzyjne w bardzo dużym stopniu przeniosło się z Warszawy do Brukseli, Strasburga, Frankfurtu, Bazylei czy miejsc spotkań grup G-8 i G-20. Niestety w wielu tych gremiach nie ma bezpośrednich przedstawicieli Polski, choć zapadają tam decyzje o brzemiennych skutkach dla naszego kraju. Dobitnie i wprost wyraził to zdanie na Europejskim Kongresie Finansowym w Sopocie Jochen Sanio – przewodniczący niemieckiego nadzoru finansowego BaFin. Wysiłki i profesjonalizm w działaniach polskich instytucji na arenie międzynarodowej powinny zostać wzmocnione. Jednak nie zwalnia to polskich regulatorów z odpowiedzialności za wydane akty prawne: własne i te będące skutkiem ustaleń zapadających za granicą.

Autorzy mają nadzieję, że raport otworzy szerszą dyskusję na temat modelu bankowości w Polsce, gdzie rola obecnych i przyszłych regulacji ma znaczenie kluczowe. Spojrzenie na kwestie własnościowe należy potraktować uzupełniająco, chociaż w niniejszym opracowaniu wyraźnie wskazano, że i ta sfera ulega poważnym przeobrażeniom, głównie w wyniku skutków wywoływanych przez kryzys finansowy i nowe regulacje. Ważne są oba nurty debaty stojącej nie tylko przed światem finansów, ale także politykami i całym społeczeństwem.


Spis treści raportu

Część I. Presja regulacyjna a funkcjonowanie i konkurencyjność sektora bankowego

1. Wstęp S. Kasiewicz, L. Kurkliński

2. Synteza S. Kasiewicz, L. Kurkliński

3. Analiza wpływu kluczowych regulacji na system bankowy (podsumowania)

3.1. Polityka gospodarcza rządu – A. Łaszek

3.2. Polityka pieniężna – P. Karaś

3.3. Legislacja podatkowa – A. Werner

3.4. Podatek bankowy – S. Kasiewicz, L. Kurkliński

3.5. Systemy wynagrodzeń – L. Kurkliński

3.6. Nadzór makroekonomiczny – A. Jurkowska

3.7. Nadzór mikroostrożnościowy – E. Miklaszewska

3.8. Bazylea III – T. Wolanin

3.9. Działalność KNF (Rekomendacje T i S) – L. Kurkliński

3.10. System gwarantowania depozytów – K. Mikołajczyk

3.11. Rozwiązanie resolution regime M. Zygierewicz

3.12. MiFID – I. Styn, J. Pys

3.13. Nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim – K. Kochaniak

3.14. Rachunkowość i obowiązkowa sprawozdawczość banków – I. Styn

3.15. Techniczno-organizacyjna infrastruktura systemu finansowego – J. Wiśniewska

4. Opcje doskonalenia działań regulacyjnychS. Kasiewicz, L. Kurkliński

Część II. Ocena korzyści i kosztów nowych regulacji w sektorze bankowym

5. Analiza regulacji na poziomie makroekonomicznym

5.1. Polityka gospodarcza rządu – A. Łaszek

5.2. Polityka pieniężna – P. Karaś

5.3. Legislacja podatkowa – A. Werner

5.4. Podatek bankowy – S. Kasiewicz, L. Kurkliński

5.5. Systemy wynagrodzeń – M. Folwarski

6. Polityka nadzorcza nad systemem bankowym

6.1. Nadzór makroekonomiczny – A. Jurkowska

6.2. Nadzór mikroostrożnościowy – E. Miklaszewska

6.3. Bazylea III – T. Wolanin

6.4. Działalność KNF (Rekomendacje T i S) – L. Kurkliński

7. System gwarantowania depozytów i rozwiązania resolution regime

7.1. Zmiana w zakresie systemu gwarantowania depozytów – K. Mikołajczyk

7.2. Rozwiązanie resolution regime M. Zygierewicz

8. Ochrona konsumenta usług bankowych

8.1. Ochrona konsumenta usług inwestycyjnych świadczonych przez banki lub bankowe domy maklerskie w świetle regulacji związanych z implementacją dyrektywy MiFID
I. Styn, J. Pys

8.2. Nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim – K. Kochaniak

9. Rachunkowość i obowiązkowa sprawozdawczość bankówI. Styn

10. Techniczno-organizacyjna infrastruktura systemu finansowegoJ. Wiśniewska

11. Zespół autorski

Bibliografia


Stanisław Kasiewicz

Stanisław Kasiewicz

Absolwent Wydziału Finansów i Statystyki SGPiS (obecnie SGH), profesor zwyczajny w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Od ukończenia studiów (1971 r.) pracownik tej uczelni. Kierownik Zakładu Analizy Przedsiębiorstwa w Instytucie Przedsiębiorstwa, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH w Warszawie. Sekretarz naukowy ALTERUM Ośrodka Badań i Analiz Systemu Finansowego, zakładu Warszawskiego Instytutu Bankowości. Był członkiem rad nadzorczych: OFE PTE Orzeł, PKO BP SA, BFG, OFE Warta. Uczestniczył w licznych badaniach naukowych nad zagadnieniami dotyczącymi: konkurencyjności, globalizacji, zarządzania wartością przedsiębiorstwa, upadłością, ryzyka i regulacji. Był wykładowcą na szkoleniach pracowników centralnej administracji w zakresie dokonywania Oceny Skutków Regulacji (OSR). Był długoletnim członkiem zespołu prof. L. Balcerowicza przygotowującego fundamenty polskiej reformy gospodarczej, odpowiedzialnym za opracowanie założeń i zasad działania przedsiębiorstw w obszarze inwestycyjnym. W latach 1999–2001 był członkiem Zespołu doradców ds. Reprywatyzacji przy Ministrze Skarbu Państwa i ekspertem rządowym w sejmowej Komisji do spraw projektu ustawy o reprywatyzacji. Aktualnie jest członkiem Rady Programowej dwóch kwartalników wydawanych w Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH, autorem i współautorem ponad 200 publikacji.
Zobacz inne artykuły autora »



Lech Kurkliński

Lech Kurkliński

Absolwent i wieloletni pracownik naukowy SGPiS/SGH (obecnie adiunkt w Zakładzie Analizy Przedsiębiorstwa w Instytucie Przedsiębiorstwa, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH) oraz Katedry Bankowości i Finansów UW. Dyrektor ALTERUM Ośrodka Badań i Analiz Systemu Finansowego, zakładu Warszawskiego Instytutu Bankowości. Studiował na University of Virginia, University of Oklahoma City, od 1991 r. związany z bankowością, m.in. dyrektor Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Warszawie, prezes zarządu Polskiego Banku Inwestycyjnego SA, członek zarządu BIG Banku Gdańskiego SA odpowiedzialny za pion detaliczny oraz małych i średnich przedsiębiorstw, organizator i szef pionu bankowości detalicznej Millennium – wiceprezes zarządu BIG Banku SA, dyrektor zarządzający Household International w Polsce, organizator i wiceprezes zarządu HSBC Bank Polska SA, członek rad m.in. PolCard SA, Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, Domu Maklerskiego BIG BG SA, Fundacji Edukacji i Badań Bankowych ZBP. Autor i współautor szeregu publikacji na temat bankowości i zarządzania ryzykiem.
Zobacz inne artykuły autora »

Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes