Logo SGH

System dostaw świeżych ryb i owoców morza do sieci MAKRO Cash & Carry

Szerzej na ten temat można przeczytać w: M. Cichosz, A. Pluta-Zaremba, Łańcuch dostaw świeżych ryb MAKRO Cash&Carry, „Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie” nr 2 (15), IV-VI 2010, SGH, W-wa 2010.

MAKRO Cash & Carry (MCC), należące do Metro Group, jest samoobsługową hurtownią oferującą ponad 40 tys. artykułów spożywczych i przemysłowych dla przedsiębiorców, do których należą: małe i średnie sklepy, klienci sektora HoReCa (hotele, restauracje i firmy cateringowe), osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby dokonujące zakupów na rzecz instytucji użyteczności publicznej. W lipcu 2009 r. METRO Group dokonało centralizacji systemu dystrybucji świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza do sieci placówek handlowych MCC. W czasie wdrażania projektu MCC posiadała 29 hal o łącznej powierzchni sprzedaży hurtowej liczącej ponad 269 tys. m2 i zatrudniała około 7,5 tys. pracowników[1].

Wśród głównych przesłanek do uruchomienia projektu  stworzenia centrum dystrybucyjnego  (platformy rybnej) należy wymienić:

  • duży potencjał wzrostu spożycia i sprzedaży ryb w Polsce (ciągle niskie spożycie ryb w Polsce wynoszące ok. 13 kg ryb per capita w porównaniu z 21 kg spożywanymi w innych krajach europejskich oraz obserwowany od 2002 r. coroczny 1% wzrost konsumpcji świeżych ryb),
  • dotychczasowy system dostaw ryb do hal Makro od 50 dostawców, który nie zapewniał odpowiedniej elastyczności reakcji na zmienny popyt rynkowy.

Rynek świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza jest w Polsce rozdrobniony, z dużą liczbą dostawców działających głównie na rynkach lokalnych. Dotyczy to nie tylko mniejszych i średnich gospodarstw hodowlanych czy przedsiębiorstw rybackich, lecz również dystrybutorów profesjonalnie zajmujących się handlem rybami czy importerów. Przed wprowadzeniem platformy rybnej towar był dostarczany do 29 placówek handlowych MCC bezpośrednio przez ponad 50 lokalnych dostawców obsługujących wybrane rejony Polski. Skutkiem tej sytuacji było zróżnicowanie asortymentu i jego dostępności pomiędzy poszczególnymi halami MCC ze względu na możliwości lokalnych dostawców. Na przykład, hale zlokalizowane w rejonach oddalonych od dostawców owoców morza prowadziły głównie sprzedaż podstawowych gatunków ryb. Czas realizacji zamówienia składanego przez poszczególne placówki MCC do lokalnych dostawców był określany w dniach (nie godzinach).

Wśród głównych celów, które przyświecały wdrożeniu projektu centralizacji systemu dostaw świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza do hal MCC były:

  • poszerzenie i zróżnicowanie asortymentu we wszystkich placówkach MCC,
  • zapewnienie ciągłości sprzedaży i stałej dostępności szerokiego asortymentu,
  • podniesienie jakości produktów i standaryzacji systemu oceny i kontroli jakości.

Realizacja powyższych celów wymagała istotnych zmian w dotychczasowym łańcuchu dostaw, tj. wprowadzenia procesu elastycznego doboru dostawców, elastycznego modelu składania zamówień czy opracowania nowego podejścia do procesu magazynowania i dystrybucji.

Scentralizowany system dostaw do hal Makro

W lipcu 2009 r. MGL (spółka należąca do grupy Metro Group Logistics Polska odpowiedzialna za organizację działań logistycznych)  uruchomiła platformę rybną. Wprowadzono scentralizowany system fizycznej dystrybucji świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza do hal MCC. W nowym systemie wszystkie produkty od krajowych i zagranicznych dostawców były dostarczane do jednego centrum dystrybucji zlokalizowanego w pobliżu Częstochowy, a następnie zamówienia były rozwożone do 29 hal MCC na terenie Polski. Przepływy produktów odbywały się na zasadzie cross-dockingu. W ciągu kilkunastu godzin realizowane były: przyjęcie i wstępna kontrola jakości towaru na wejściu do magazynu (sprawdzana jest temperatura w jakiej towar został dostarczony, poprawność oznaczeń i opakowań), przyjęcie zaakceptowanego towaru, sortowanie, kompletowanie zamówień złożonych przez poszczególne placówki MCC oraz wysyłka i transport zamówień do hal na terenie całej Polski..

Wdrożenie platformy rybnej wiązało się z przeprojektowaniem dotychczasowego łańcucha dostaw, co stanowiło największe wyzwanie w całym projekcie. Zmianie uległa zarówno struktura łańcucha dostaw (liczba dostawców, wprowadzenie operatora logistycznego do obsługi nowego centrum dystrybucji), jak i procesy łączące jego uczestników (proces składania zamówień i realizacji dostaw).

Restrukturyzując łańcuch dostaw, MGL ustaliło wymogi jakościowe i logistyczne zarówno względem dostawców, jak i dostarczanego przez nich towaru, jego opakowania, znakowania i dokumentów mu towarzyszących. W wyniku weryfikacji jakości dostawców ich liczba uległa zmniejszeniu z dotychczasowych ponad 50 do preferowanych 30, z czego zaledwie połowa uzyskała status dostawców aktywnych czyli takich, u których MCC zaopatruje się regularnie. Na liście preferowanych dostawców MCC znaleźli się, obok polskich hodowców i rybaków, także producenci i dystrybutorzy z Norwegii, Włoch i Hiszpanii. MCC dążyło do podpisania umów na dostawy ryb i owoców morza bezpośrednio z ich producentami.

Druga istotna zmiana struktury łańcucha dostaw świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza do placówek MAKRO dotyczyła wprowadzenia do łańcucha dostaw nowego ogniwa – operatora logistycznego – odpowiedzialnego za organizację i zarządzanie platformą rybną. Wyzwania te związane były z wyborem firmy spełniającej odpowiednie kryteria jakościowe i kosztowe, posiadającej znajomość branży rybnej, odpowiednią infrastrukturę magazynowa i transportową oraz będącej w stanie realizować dostawy w nowym systemie dystrybucji.

W drodze przetargu operatorem logistycznym platformy rybnej MGL dla MAKRO Cash & Carry została firma SoNa Sp. z o.o. (SoNa) – dotychczasowy dostawca ryb do MAKRO Cash & Carry w tym głównie ryb wędzonych.

Równolegle ze zmianą struktury łańcucha dostaw zmieniono również proces realizacji zamówień składanych przez pracowników hal MAKRO. W nowym systemie proces ten zcentralizowano i odpowiedzialnymi za niego uczyniono menedżera zarządzającego kategorią ryb wspólnie z właściwymi pracownikami MGL. Wśród głównych zadań menedżera zarządzającego kategorią ryb znalazły się: zebranie prognoz sprzedaży ryb i owoców morza od pracowników hal MCC, skonsolidowanie ich, a następnie przekazanie dostawcom w dniu poprzedzającym dzień złożenia zamówienia. W dniu złożenia zamówienia (dzień A) menedżer zarządzający kategorią ryb jest odpowiedzialny za alokację poszczególnych pozycji skonsolidowanego, potwierdzonego przez pracowników hal MAKRO, zamówienia do preferowanych dostawców. Proces alokacji jest zorganizowany na zasadach giełdy rybnej, tzn. menedżer zarządzający kategorią ryb ma możliwość modyfikowania zamawianej ilości czy zastępowania jednych gatunków ryb innymi. Takie podejście wymusiły czynniki zewnętrzne, mające bezpośredni wpływ na dostępność poszczególnych pozycji asortymentowych zamówienia, a będące poza zasięgiem wpływów producentów i dostawców (np. warunki pogodowe uniemożliwiające wypłynięcie kutrów rybackich, okresy ochronne w połowach). Zamówiony towar odpowiednio przygotowany, schłodzony skruszonym lodem i zapakowany w styropianowe pojemniki, jest dostarczany do centrum dystrybucyjnego SoNy w Koziegłówkach koło Częstochowy (dzień B). Tam zamówienia są kompletowane, a następnie transportowane do właściwych hal MAKRO (dzień B/C). W efekcie centralizacji dystrybucji czas realizacji zamówienia został skrócony do 41 godzin, licząc go od momentu złożenia zamówienia przez placówki handlowe (rys. 1).

Rysunek 1. Zmieniony proces realizacji zamówienia na świeże ryby i owoce morza

Źródło: Opracowanie własne na podstawie materiałów wewnętrznych MAKRO Cash & Carry.

Kontrola jakości

Jednym z głównych celów wdrożenia platformy rybnej było zapewnienie wysokiej jakości świeżych i wędzonych ryb oraz owoców morza. Osiągnięto go dzięki zmianie systemu dystrybucji produktów i wprowadzeniu procedur kontroli jakości towaru. Specjalnie przeszkoleni pracownicy MGL, zatrudnieni na terenie centrum dystrybucyjnego SoNy, oceniają dostarczone posortowane według kalibracji ryby i owoce morza w 9-stopniowej skali według schematu Karlsruhera. Dla każdego gatunku ryb i owoców morza została przygotowana szczegółowa instrukcja zawierająca zasady kontroli oraz oceny jakości spełniająca wymogi prawa polskiego i Unii Europejskiej. Kontrola jakości obejmuje: inspekcję czystości, sprawdzenie wagi netto i temperatury produktów, kontrolę ilości lodu w opakowaniu, ocenę świeżości produktów, ich wyglądu, zapachu, smaku i konsystencji oraz określenie kalibracji. Produkt, który otrzymał mniej niż 7 punktów na 9 w jakiejkolwiek z wymienionych kategorii zostaje odrzucony i zwrócony dostawcy.

Nadzór MGL nad warunkami transportu (w kontrolowanej temperaturze od 0 do 2°C w 5, 10 lub 20-kilogramowych styroboksach odpływowych) oraz składowania ryb i owoców morza zagwarantował wysoką jakość produktów w halach MAKRO Cash & Carry. Z kolei zastosowanie ujednoliconych oznaczeń artykułów (etykiety muszą zawierać m.in. polską i łacińską nazwę produktu, dane o połowie i producencie, datę przydatności do sprzedaży oraz kod wagowy) oraz  kodów zmiennej wagi zgodnych ze standardem EAN-28 umożliwiło śledzenie przepływu produktów od momentu przyjęcia ich do centrum dystrybucji aż do zakupu przez klienta końcowego. Dzięki możliwości identyfikacji partii towaru i jej dostawcy we wszystkich ogniwach łańcucha dostaw, w sytuacji gdy wystąpią jakiekolwiek problemy z jakością produktów po ich wprowadzeniu do sprzedaży, sieć MAKRO Cash & Carry może wycofać konkretne partie towaru zarówno z hal, jak również od klienta.

Efekty wdrożenia projektu

Po wdrożeniu platformy rybnej wzrosła satysfakcja klientów dzięki rozszerzeniu asortymentu, zwiększeniu jego dostępności do poziomu 97% oraz poprawie jakości produktów. W rezultacie sprzedaż w ciągu pół roku zwiększyła się o około 20% w stosunku do analogicznego okresu w 2008 r.

W rezultacie wdrożenia projektu platformy rybnej osiągnięto cel, którym była optymalizacja kosztów dostaw ryb i owoców morza do hal MAKRO Cash & Carry na poziomie umożliwiającym zaoferowanie konkurencyjnych cen produktów. Przeprojektowanie łańcucha dostaw spowodowało zmianę struktury i wielkości różnych rodzajów kosztów. Stuprocentowa terminowość dostaw i wzrost poziomu poprawności konfekcjonowania zamówień w centrum dystrybucyjnym do 99,9% zwiększyły dostępność produktów w placówkach handlowych, co zmniejszyło koszty utraconych możliwości sprzedaży. Wdrożenie platformy rybnej spowodowało wzrost kosztów logistycznych związanych z obsługą operacji w centrum dystrybucji i transportem do placówek handlowych. Z drugiej strony przejęcie części obowiązków przez centrum dystrybucji wpłynęło na ograniczenie we wszystkich halach MAKRO Cash & Carry kosztów kontroli jakości czy kosztów przepakowywania opakowań zbiorczych z drewnianych palet dostawców (ryby zapakowane w styropianowe pojemniki są konfekcjonowane na plastikowych paletach w centrum dystrybucyjnym). Wpłynęło to na wzrost wydajności pracowników przy realizacji innych zadań. Dzięki eliminacji części pośredników i nabywaniu asortymentu rybnego bezpośrednio od hodowców i rybaków uzyskano niższe ceny, które kompensują w pewnym stopniu podwyżkę innych kosztów związanych z obsługą platformy rybnej.

Wdrożenie platformy rybnej pozwoliło MAKRO Cash & Carry na osiągnięcie przewagi konkurencyjnej, której skopiowanie przez konkurencję jest niezwykle trudne ze względu na wysoki stopień skomplikowania oraz szereg czynników ekonomicznych i społecznych, które zadecydowały o powodzeniu projektu.


[1] Szerzej na: www.makro.pl.


Marzenna Cichosz

Marzenna Cichosz

Adiunkt w Katedrze Logistyki, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.
Zobacz inne artykuły autora »



Aneta Pluta-Zaremba

Aneta Pluta-Zaremba

Adiunkt w Katedrze Logistyki, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.
Zobacz inne artykuły autora »

Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes