Logo SGH

Raport roczny w komunikacji z inwestorami

Wprowadzenie, co chcą wiedzieć inwestorzy?

Na światowych rynkach finansowych obserwuje się wzrost roli inwestorów instytucjonalnych oraz wzrost aktywności inwestorów indywidualnych. Wzrost aktywności przejawiają fundusze powiernicze, fundusze typu zamkniętego, fundusze hedgingowe oraz fundusze emerytalne. Istnieją przesłanki, że forma aktywności akcjonariatu instytucjonalnego będzie się przekształcać z kierunku pasywnego, w stronę proaktywnej kontroli zarządów. Wpływa to na zakres i formę informacji oczekiwanych przez inwestorów, informacji nie tylko finansowych, ale także niefinansowych pozwalających na ocenę potencjału przedsiębiorstwa do kreowania wartości.

Inwestorzy nie mając bezpośredniego i kompletnego dostępu do informacji menedżerskich, korzystają z publikowanych danych okresowych. Najbardziej popularną formą przekazywania okresowych informacji o firmie jest raport roczny obejmujący[1]: :

  • Pismo prezesa zarządu lub osoby zarządzającej omawiające w zwięzły sposób najważniejsze dokonania lub niepowodzenia jednostki w roku obrotowym i perspektywy rozwoju działalności na najbliższy rok obrotowy.
  • Wybrane dane finansowe, zawierające podstawowe pozycje rocznego sprawozdania finansowego (również przeliczone na euro).
  • Roczne sprawozdanie finansowe, sporządzone zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości, zbadane przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych.
  • Sprawozdanie zarządu lub osoby zarządzającej na temat działalności jednostki w okresie objętym raportem rocznym, zwane sprawozdaniem z działalności emitenta.
  • Oświadczenie zarządu lub osoby zarządzającej, że raport roczny zawiera prawdziwy obraz firmy.
  • Oświadczenie zarządu lub osoby zarządzającej, że podmiot uprawniony do badania został wybrany zgodnie z przepisami prawa oraz że jest niezależny.
  • Opinię oraz raport podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych z badania rocznego sprawozdania.

Publikowane raporty roczne a potrzeby informacyjne inwestorów

1. Co zawierają publikowane sprawozdania?

Najważniejszymi elementami raportu rocznego jest sprawozdania finansowe i sprawozdania z działalności. Sprawozdanie finansowe prezentuje sytuacje majątkową oraz wynik finansowy konkretnej jednostki. Obejmuje ono  bilans, rachunek zysków i strat (rachunek wyników), informację dodatkową oraz zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym i rachunek przepływów pieniężnych. Spółki prezentują swoje sprawozdania finansowe zgodnie z ustawą o rachunkowości lub zgodnie z międzynarodowymi standardami rachunkowości[2].

Elementy sprawozdania finansowego 

  • BILANS *  (Sprawozdanie z sytuacji finansowej**)
  • RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT* (WYNIKÓW) (Sprawozdanie z całkowitych dochodów**)
  • ZESTAWIENIE ZMIAN W KAPITALE (FUNDUSZU) WŁASNYM * (Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym**)
  • RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH* (Sprawozdanie z przepływów pieniężnych**)
  • INFORMACJA DODATKOWA obejmująca wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

*według ustawy o rachunkowości
**według międzynarodowego standardu rachunkowości nr 1

Pomimo wad obecnego modelu sprawozdawczości finansowej, należy zauważyć, że są one bardzo praktycznym narzędziem pozwalającym na uporządkowanie informacji finansowych oraz na szybką analizę danych. Właściwe wykorzystanie zawartych w sprawozdaniu informacji zależy jednak w dużym stopniu od umiejętności czytania i analizy, pozwalających uzyskać wiedzę do podjęcia właściwych decyzji.

Sprawozdania finansowe dają użytkownikom wstępny pogląd na charakter działalności przedsiębiorstwa, który można rozpoznać po strukturze aktywów, pasywów, przychodów, kosztów a przede wszystkim informacji, o przepływach pieniężnych. Dodatkowo analiza sprawozdań finansowych firm działających w dłuższym okresie na stabilnym rynku pozwala na identyfikację powiązań między wydarzeniami a osiąganymi przez firmę wynikami. Dodatkowym, niewątpliwym atutem sprawozdań finansowych jest możliwość porównania wyników firmy do sytuacji firm konkurencyjnych. Stopień zrozumienia i wykorzystania zawartych w sprawozdaniu informacji zależy od znajomości środowiska firmy[3], branży, pozycji w branży, potencjału strategicznego i przyjętej strategii. Istotna jest także wiedza o realizacji przyjętej strategii.

Ustawa o rachunkowości (UoR, 2009) wymaga dołączenia do sprawozdania finansowego spółek kapitałowych, sprawozdania z działalności, tłumaczącego zmiany w wynikach finansowych firmy. Sprawozdanie z działalności (art. 49 ust 2, UoR, 2009) prezentuje istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, w tym uzyskiwane efekty oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń, a w szczególności informacje o[4]

  • zdarzeniach istotnie wpływających na działalność jednostki, jakie nastąpiły w roku obrotowym, a także po jego zakończeniu, do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego,
  • przewidywanym rozwoju jednostki,
  • ważniejszych osiągnięciach w dziedzinie badań i rozwoju,
  • aktualnej i przewidywanej sytuacji finansowej.

Również Międzynarodowe Standardy Rachunkowości[5] wymagają zamieszczania w raporcie rocznym (MSR Nr 1 § 9) poza sprawozdaniem finansowym, także raportu, który może zawierać omówienie:

  • głównych czynników wpływających na wyniki działalności, w tym zmian w środowisku, w którym jednostka prowadzi działalność gospodarczą, reakcji jednostki na te zmiany i ich skutków jak również polityki inwestycyjnej jednostki zmierzającej do utrzymania i dalszej poprawy wyników, w tym polityki odnośnie dywidend
  • źródeł finansowania jednostki, polityki dotyczącej wielkości zadłużenia a także polityki zarządzania ryzykiem
  • atutów i zasobów jednostki gospodarczej, których wartość nie jest w pełni odzwierciedlona w bilansie sporządzonym zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej.

MSR 1 zachęca również do publikowania dodatkowego raportu dotyczącego relacji ze środowiskiem naturalnym, Environmental Report, a także raportu prezentującego wartość dodaną, Value Added Statement, o ile zarządzający uznają, iż informacje tak zaprezentowane mogą wpłynąć na decyzje podejmowane przez użytkowników takich sprawozdań.

Sprawozdania z działalności nie spełniają jednak oczekiwań inwestorów, którzy podkreślają brak wskazania wyraźnej korelacji pomiędzy prezentowanymi w nich danymi a wynikami przedsiębiorstwa. Inwestorzy obawiają się również, że zarząd ma tendencję do prezentowania pozytywnych aspektów zmian, starając się unikać wypowiedzi na temat przyczyn pogorszenia się wyników.

2.  Jak zarządzający mogą wykorzystać sprawozdanie finansowe do bardziej efektywnej komunikacji z inwestorem?

Można mówić o następujących aspektach informacyjnych sprawozdań finansowych:

  • przydatność dla analityków i inwestorów przy podejmowaniu różnorodnych decyzji,
  • wykorzystanie przez zarządzających dla wsparcia bardziej efektywnego komunikowania
    z zewnętrznymi użytkownikami.

Należy się zastanowić, w jaki sposób zarządzający firmą prezentując informacje w obowiązującym sprawozdaniu mogą lepiej zaspokoić potrzeby inwestorów.

Sprawozdanie finansowe dostarcza nie tylko informacji o przeszłych zdarzeniach, ale także odzwierciedla szacunki zarządzających i prognozy przyszłości (Palepu, Healy, Bernard, 2004, s.13-6). Na przykład, w bilansie prezentowana jest wartość netto należności, czyli należności w wartości nominalnej pomniejszone o tę wartość należności, której ściągnięcie jest wątpliwe. Wartość należności nieściągalnych ustalana jest szacunkowo, w oparciu o wiedzę na temat dłużników. Szczegółowe informacje o należnościach wątpliwych są zawarte w informacji dodatkowej. Jeżeli firma wdrażając strategię znaczenie zwiększyła sprzedaż kredytową, a zarządzający liczą się z tym, że część należności nie zostanie zapłacona to pokazują ryzyko z tym związane szacując należności nieściągalne. W sprawozdaniu zarządu z działalności zawarta jest informacja o wdrażaniu nowej strategii a w sprawozdaniu finansowym pokazane ryzyko nieściągalnych należności.

Inwestorzy koncentrują się na wiarygodności informacji przekazywanych w sprawozdaniu. Zdają sobie sprawę z tego, że zarządzającym jest trudno być bezstronnym, że niechętnie dostarczają złe informacje. Poważnym problemem jest ocena zarządu w oparciu o krótkookresowy wynik finansowy. Czynnikiem, który zwiększa wiarygodność zarządzających wobec inwestorów jest jasna, dostosowana do standardów rachunkowości finansowej i realizowanej przez firmę strategii polityka rachunkowości i jej najistotniejsze elementy zaprezentowane we wstępie do sprawozdania finansowego.

Analitycy giełdowi znając branżę i posiadając wiedzę, która pozwala na obszerne wykorzystanie informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym, dokonują własnej oceny przewidywań zarządzających (por. Palepu, Healy, Bernard, 2004, s.13-8). Im więcej informacji przekażą w sprawozdaniu zarządzający tym bardziej zbliżona do realiów firmy będzie ocena analityków.

W interesie zarządzających powinno być dostarczenie inwestorom odpowiedzi na wiele pytań, które mogą się pojawić przy analizie publikowanych sprawozdań, np. (Palepu, Healy, Bernard, 2004, s.13-9):

  • Jakie jest kluczowe ryzyko działalności firmy, w jaki sposób jest ono zarządzane i jak kontrolowane? W jaki sposób ryzyko to jest odzwierciedlone w sprawozdaniu finansowym?
  • W jaki sposób firma dostarcza informacji o kluczowych czynnikach ryzyka, które zgodnie ze standardami rachunkowości nie mogą być odzwierciedlone w sprawozdaniu finansowym? Przykładem może być krytyczne dla pewnych firm ryzyko technologii innowacyjnych i zarządzanie tym ryzykiem poprzez prace badawczo-rozwojowe. Wydatki poniesione na wstępną fazę badań mogą się okazać bardzo ryzykowne, gdyż zamierzone cele mogą nie zostać osiągnięte. Wydatki na rozwój nowego oprogramowania również nie są długoterminową inwestycją samą w sobie, gdyż szczególnie ta dziedzina ulega szybkim zmianom. W firmach farmaceutycznych i innych firmach o nastawieniu biotechnologicznym, badania i rozwój stanowią główny proces i decydują o przyszłych wynikach tych firm, dlatego szczególnie w ich przypadku należałoby raportować wartość poniesionych na nie nakładów. Ponieważ istnieją przypadki rynkowej sprzedaży rozpoczętych inwestycji w badania i rozwój, można dokonać ich oceny rynkowej uwzględniając również związane z nimi ryzyka (Leadbeater, 2000, s.4).

Przypisy

  1. Zob. Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 19 lutego 2009 r, w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych, Dz. U. nr 33 z 2009 roku, poz 259.
  2. Zob. art.45 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2009 r. Nr 152, poz. 1223) z późniejszymi zmianami oraz Rozporządzenie Komisji (WE)nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE)nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady.
  3. Krzysztof Obłój (Obłój, 1999, s. 103) przedstawił definicję środowiska firmy jako skomplikowanego systemu wielu trendów, zdarzeń, rynków, które tworzą kontekst działania firmy.
  4. Ustawa (UoR,2009), art. 49, Por. także Sprawozdanie finansowe według polskich i międzynarodowych standardów rachunkowości (red. Gertruda Świderska, Wojciech Więcław), MAC-Difin, Warszawa 2009, rozdział 16.
  5. Rozporządzenie Komisji (WE)nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE)nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady .

 Bibliografia

  1. Leadbeater Ch., 2000, New Measures for the New Economy, The Institute of Chartered Accountants in England and Wales, marzec,www.icaew.co.uk
  2. Obłój K., 1999, Strategia organizacji, W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa.
  3. Palepu K.G., Healy P.M., Bernard V.L., 2004, Business Analysis & Valuation, Using Financial Statements, THOMSON, South-Western, 3ed.
  4. Rozporządzenie Komisji (WE)nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE)nr 1606/2002  Parlamentu Europejskiego i Rady .
  5. Rozporządzenie Komisji (WE)nr 1274/2008 z dnia 17 grudnia 2008 r. przyjmujące określone  międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE)nr 1606/2002  Parlamentu Europejskiego i Rady .
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 19 lutego 2009 r, w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych, Dz. U. nr 33 z 2009 roku,   poz 259.
  7. Świderska G.K., (red.), 2010, Controlling kosztów i rachunkowość zarzadcza, MAC/Difin,  Warszawa.
  8. Świderska G.K. Więcław W., (red.), 2009, Sprawozdanie finansowe według polskich i międzynarodowych standardów rachunkowości, MAC/Difin, Warszawa.
  9.  UoR, 2009 Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2009 r. Nr 152, poz. 1223)   z  późniejszymi zmianami.

Gertruda Świderska

kierownik Katedry Rachunkowości Menedżerskiej w Szkole Głównej Handlowej, biegły rewident, członek Komitetu Standardów Rachunkowości (przewodnicząca III Kadencji), przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, członek European Accounting Association. Wieloletni wykładowca w SGH, na szkoleniach i konferencjach. W swojej pracy łączy wiedzę teoretyczną z doświadczeniem zdobytym przy badaniu sprawozdań finansowych oraz wdrażaniu nowoczesnych rozwiązań rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej.
Zobacz inne artykuły autora »



Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes