Logo SGH

Kilka refleksji na temat niedoubezpieczenie mienia jednostek samorządu terytorialnego

Wprowadzenie

Dnia 14 lutego  br. wybuchł pożar mostu Łazienkowskiego. Koszt  naprawy mostu wstępnie szacowany jest na około od 100 do 200 mln zł. Od stycznia 2014 r. mienie Miasta Stołecznego Warszawy jest objęte ochroną udzielaną przez towarzystwo ubezpieczeniowe  UNIQA. Podpisana na dwa lata umowa przewiduje, iż w 2014 r. stolica została ubezpieczona na kwotę 9,7 mld zł. W 2015 r. suma ubezpieczenia, a więc górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela przekroczyła 10 mld zł. Składka ubezpieczeniowa za rok wyniosła  według różnych źródeł prasowych od 6,5  do ponad 10 mln zł[1]. Przed dwoma laty składka przy ubezpieczeniu stolicy przez innego ubezpieczyciela wynosiła 30 mln zł. Szczegóły umowy ubezpieczenia nie są  autorce znane. Ciekawe, czy przy wyborze towarzystwa ubezpieczeniowego przy przetargu o ubezpieczenia mienia Warszawy, kierowano się  wyłącznie ceną, czyli niską składką, czy jednak w jakimś stopniu kryterium wyboru była  również realność ochrony ubezpieczeniowej? Ponadto ciekawe jest dlaczego władze Warszawy w zasadzie nie informują w jakiej skali będą wykorzystane odszkodowania od ubezpieczyciela.

Ryzyko zarządzania majątkiem JST

Każda jednostka samorządu terytorialnego (JST) posiadając osobowość prawną wyposażona jest w majątek, którym włada, dysponuje, zarządza  i z którego czerpie dochody. Majątek ten służy przede wszystkim do wykonywania obligatoryjnych zadań publicznych przypisanych danej JST. Jego  struktura  może być zróżnicowana, a poszczególne  składniki mogą mieć inne znaczenie dla konkretnej jednostki samorządowej. Identyfikacja oraz ocena ryzyka musi uwzględniać cele i zadania realizowane przez podmioty podległe i nadzorowane przez daną jednostkę samorządową.

Majątek komunalny obejmuje całokształt praw majątkowych przysługujących danej JST. Do majątku JST należą: grunty, budynki, obiekty, infrastruktura, sprzęt elektroniczny, maszyny i urządzenia, floty pojazdów oraz podmioty gospodarcze np. przedsiębiorstwa komunalne, dla których jednostka samorządowa jest organem założycielskim lub, w którym ma udziały lub posiada akcje[2].

Do pojęcia mienia samorządowego należą „uprawnienia własnościowe”, tzw. prawo do dysponowania poszczególnymi składnikami mienia, korzystania z nich i osiągania pożytków. Druga grupa praw majątkowych wynika z zobowiązań  jednostki samorządu terytorialnego więc  może ona wynajmować, wydzierżawić  i być dzierżawcą, sprzedawać i nabywać składniki majątkowe[3]. Zarówno eksploatacja poszczególnych obiektów majątku, odtworzenie zużytych jego składników jak i jego rozbudowa, czy też budowa nowych,  wymają jednak zachowania należytej staranności oraz kontroli wykorzystania posiadanych elementów majątku samorządowego[4]. Realizowana strategia zarządzania majątkiem i finansami samorządu wpływa m.in. na: stopień zamożności danej jednostki samorządu terytorialnego, na stopień zaspokojenia potrzeb jej  mieszkańców a  także na wykorzystanie szans rozwojowych.

Majątek  jednostki samorządu terytorialnego  narażony jest na ryzyko. Przyczyn realizacji ryzyka może być wiele, mogą one wynikać z procesów społeczno-ekonomicznych, zmian przepisów prawa, zdarzeń losowych lub działań osób, a także indywidualnych decyzji władz samorządowych lub zaniechań tych decyzji,  jak również działań osób trzecich.

Czynniki ryzyka samorządu mogą pochodzić z zewnątrz JST i mieć charakter obiektywny do nich należą np. niekorzystne zmiany klimatyczne, zjawiska o charakterze żywiołów (np. burze, trąby powietrzne, gwałtowne ulewy tzw. deszcz nawalny itp.)  lub wypadki losowe, awarie techniczne. Określone negatywne skutki mogą wywołać zmiany przepisów prawa dotyczące przykładowo finansów samorządowych, systemu podatkowego, czy szerzej finansów publicznych.

Zewnętrznym źródłem ryzyka, ograniczającym możliwość realizacji zadań inwestycyjnych jest też np. nierzetelność, nieuczciwość partnerów biznesowych, wykonawców realizujących poszczególne inwestycje samorządowe lub zadania  finansowane ze środków samorządu itp.

Czynniki wewnętrzne ryzyka wynikają przede wszystkim z bieżącej działalności oraz sposobów jej finansowania, z błędnych decyzji władz danego samorządu,  działań  niezgodnych z prawem, ale również błędów ludzi i niekompetencji urzędników samorządowych, z nieprzestrzegania procedur, czy nawet sprzeniewierzenia oraz działań  o charakterze korupcyjnym. Czynnikiem wewnętrznym ryzyka JST może być także nieprzestrzeganie dyscypliny finansowej oraz rosnący deficyt budżetu samorządowego.

Skala ryzyka, częstotliwość jego wystąpienia może wynikać ze specyfiki danej JST, wartości majątku i środków finansowych jakimi dysponuje, położenia geograficznego regionu, w którym działa, ilości i struktury ludności danej społeczności samorządowej, liczby pracowników samorządowych i przedsiębiorstw komunalnych, a także skali i ilości  realizowanych projektów finansowanych ze środków publicznych lub współfinansowanych przez UE.

W ramach sterowania ryzykiem  jednostki samorządowe mogą podejmować dwa rodzaje strategii: 1/ pasywna, polegająca na oddziaływaniu na skutki zdarzeń wynikających ze zrealizowania się ryzyka, na neutralizowaniu negatywnych skutków ryzyka. 2/ aktywna, polega na oddziaływaniu na przyczyny występowania ryzyka.

Zarządzanie ryzykiem wymaga identyfikacji, analizy oraz oceny prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka, podjęcia działań ograniczających realizację ryzyka a także  nadzorowania  i kontroli procesu zarządzania ryzykiem. Ważne jest również określenie dla danej JST akceptowalnego poziomu ryzyka, którego skutki sfinansuje samodzielnie. Brak doświadczenia w zarządzaniu ryzykiem danej jednostki samorządowej a także niedostatek kadr o odpowiednich kwalifikacjach, może skutkować nieprzewidzianym  wzrostem  wydatków JST związanych z finansowaniem skutków wystąpienia ryzyka,  a w konsekwencji wzrostem zadłużenia, czy także  zwiększeniem deficytu budżetowego danej JST. Dlatego właściwym rozwiązaniem jest przeniesienie (transfer) części ryzyka na wyspecjalizowaną instytucję pośrednictwa finansowego jaką jest towarzystwo ubezpieczeniowe.

Ryzyko możliwe do ubezpieczenia

W funkcjonowaniu jednostki samorządowej w tym: gminy, powiatu, województwa oraz miasta stołecznego Warszawy, będącego gminą mająca status miasta na prawach powiatu[5],  występują następujące rodzaje ryzyka, które mogą być objęte ubezpieczeniem:

  • skutki różnych zdarzeń losowych, powodujących utratę lub uszkodzenie mienia samorządowego[6],
  • skutki zdarzeń losowych powodujących utratę zdrowia lub życia pracowników,
  • skutki kradzieży z włamaniem lub rabunku i aktu wandalizmu,
  • odpowiedzialność cywilna z tytułu prowadzonej działalności danej jednostki samorządowej.

Aby właściwie ubezpieczać ryzyko samorządu terytorialnego, musi być ono zdiagnozowane i ocenione w określonych obszarach funkcjonowania  danej jednostki  samorządowej z punktu widzenia prawdopodobieństwa wystąpienia określonych negatywnych zdarzeń. Przykładowo  ze względu na częstotliwość katastrof naturalnych oraz częstotliwość występowania wypadków ubezpieczeniowych dotyczących kluczowych obiektów, a także zagrożeń dla mieszkańców zamieszkujących teren jednostki samorządowej. Podstawą identyfikacji oraz szacowania ryzyka może być analiza  ilości  dotychczasowych roszczeń zgłaszanych wobec władz samorządowych przez poszkodowanych. Ocena możliwości wystąpienia ryzyka może być również przeprowadzona przez identyfikację i analizę dotychczasowych zdarzeń, które spowodowały szkody np. w obiektach użyteczności publicznej lub infrastrukturze samorządowej  (przypomnijmy, że Most Łazienkowski już wcześniej się palił).

Każda JST i jej majątek narażone są na możliwość wystąpienia zjawisk takich jak: powódź, pożar, wichury i huragany, osuwiska ziemi, a także  na zagrożenia techniczne w tym: awarie przemysłowe, awarie urządzeń infrastruktury komunalnej, katastrofy komunikacyjne lub budowlane, a także inne zagrożenia np. ekologiczne. Majątek samorządowy może być narażony również na kradzież, rabunek lub dewastację w rezultacie aktów wandalizmu..

Niezbędne jest zachowanie należytej staranności w zarządzaniu mieniem samorządowym  ze strony JST  a także podjęcie działań prewencyjnych ograniczających realizację różnych rodzajów ryzyka i zapobiegających powstawaniu szkód. Władze samorządowe mogą  ocenić jaką część  skutków ryzyka dana JST jest w stanie samodzielnie sfinansować z środków własnych, w sytuacji urzeczywistnienia danego ryzyka i wystąpienia negatywnych jego konsekwencji. Wskazane jest bieżące zbieranie informacji, monitorowanie ryzyka oraz jego kontrola, wypracowanie standardów zachowania w sytuacji wystąpienia ryzyka i przygotowanie scenariuszy postępowania zapobiegającego wystąpieniu ryzyka oraz procedur zarządzania ryzykiem,  także w warunkach  zagrożenia zdarzeniami losowymi.

Ubezpieczenie jest narzędziem  zarządzania ryzykiem JST, umożliwiającym transfer ryzyka na ubezpieczyciela i objęcie ochroną ubezpieczeniowa mienia JST oraz także jego odpowiedzialności cywilnej. Zakup  polisy ubezpieczeniowej przez daną jednostkę samorządową powoduje, że jest ona objęta ochroną przed niekorzystnymi zdarzeniami losowymi, które mogą powodować znaczne szkody  a w ich rezultacie  straty finansowe. Ubezpieczenie zwiększa więc bezpieczeństwo finansowe JST.

Początkowo JST ubezpieczały tylko swoje mienie w tym zwłaszcza majątek trwały, co wynikało z dążenia do ochrony przed ryzykiem majątkowym. Standardowy zakres ubezpieczenia dotyczy ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarzeń losowych, (w tym także prowadzenia akcji gaśniczej, czy utylizacji skażenia), ubezpieczenia od kradzieży z włamaniem i wandalizmu, ubezpieczenie szyb od stłuczenia, ubezpieczenie sprzętu elektronicznego.

Programy ubezpieczeniowe dla jednostek samorządowych zawierają również  ubezpieczenie komunikacyjne floty pojazdów, w tym obowiązkowe OC, dobrowolne AC a także następstw nieszczęśliwych wypadków, assistance oraz  ubezpieczenie ochrony prawnej kierowców.

Współcześnie jednak nastąpiła ewolucja potrzeb ubezpieczeniowych JST. Ochrona ubezpieczeniowa coraz częściej  dotyczy także odpowiedzialności cywilnej np. za szkody na osobie lub w mieniu związane z odpowiedzialnością wobec osób trzecich, przykładowo  w rezultacie zarządzania drogami lub obiektami infrastruktury technicznej, za skutki awarii, czy też za błędne decyzje, w rezultacie których ktoś poniósł szkodę itp.

Ubezpieczenie wymaga przygotowania postępowania o zamówienie publiczne

JST  obowiązuje przy ubezpieczeniu zastosowanie  ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.  Prawo Zamówień Publicznych (Dz.U. Nr. 19 poz.177, tekst jednolity z dnia 2013r Dz. .U. 2013r. poz.907 ze zm.) przez ogłoszenie przetargu na ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności cywilnej danej JST. Procedura przygotowania postępowania o zamówienie publiczne wymaga starannego opisu przedmiotu zamówienia, zakresu ubezpieczenia ,doboru programu ubezpieczenia, ustalenia sumy ubezpieczenia tj. górnej granicy odpowiedzialności ubezpieczyciela oraz kryteriów doboru i oceny oferty. Zamawiający publikuje, przy przetargu nieograniczonym, odpowiednie dokumenty zawierające wszystkie istotne warunki zamówienia  Zakres ubezpieczenia może być szeroki i najczęściej obejmuje ubezpieczenie mienia, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczenia komunikacyjne, ubezpieczenia pracowników jednostek samorządowych,  a także może  zawierać dużą ilość dodatkowych klauzul (im szerszy zakres ochrony tym zwykle wyższa będzie składka , ze względu na większe ryzyko).

Zwykle każda JST posiada wystandaryzowany program ubezpieczeniowy, który  jako Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWIZ), zostaje ogłoszony do publicznej wiadomości. W ogłoszeniu przetargu nieograniczonego podane są  także warunki jakie muszą spełniać oferenci o udzielenie zamówienia oraz  kryteria doboru i oceny oferty.

Cena, a więc wysokość składki,  nie powinna być jedynym kryterium oceny i wyboru oferty ubezpieczycieli. Stosowane kryteria winny mieć charakter obiektywny i uwzględniać  także jakość i zakres ochrony ubezpieczeniowej.

Aby właściwie przygotować wniosek o zamówienie publiczne na ubezpieczenie  konieczne jest dokonanie oceny stanu, wielkości oraz wartości posiadanego majątku, jego poszczególnych składników oraz stanu zużycia technicznego. W ubezpieczeniu majątku samorządowego mogą być wykorzystane takie produkty ubezpieczeniowe jak:

  • ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych (PD),
  • ubezpieczenie maszyn i urządzeń od awarii (MB),
  • ubezpieczenie od kradzieży i włamania,
  • ubezpieczeniu sprzętu elektronicznego od wszystkich ryzyk (EE),
  • ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu działalności gospodarczej oraz posiadanego mienia (OC),
  • ubezpieczenie komunikacyjne w tym ubezpieczenie obowiązkowe OC  floty pojazdów  a także AC i NNW.

Standardowa polisa może i powinna być uzupełniona o klauzule dodatkowe, które najczęściej rozszerzają zakres ochrony ubezpieczeniowej.  Takich klauzul może być dużo, przykładowo klauzula przewłaszczenia mienia  oznacza, że ochrona ubezpieczeniowa zostaje zachowana mimo przeniesienia własności ubezpieczonego mienia między jednostkami organizacyjnymi JST,  zmiany lokalizacji jednostek lub przeniesienia własności ubezpieczonego mienia na nowo powołane jednostki ubezpieczającego/ubezpieczonego. Klauzula ta dotyczy ubezpieczenia mienia od ognia i innych żywiołów oraz sprzętu elektronicznego od wszystkich rodzajów  ryzyka.

Z kolei przyjęcie  klauzuli przepięcia rozszerza się ochronę ubezpieczeniową o szkody powstałe bezpośrednio lub pośrednio w wyniku wyładowania atmosferycznego  , w rezultacie uderzeniem pioruna oraz szkody wynikłe z niewłaściwych parametrów prądu elektrycznego takimi jak: zmiany napięcia, natężenia, częstotliwości.

Klauzula automatycznego pokrycia  oznacza, że ubezpieczyciel obejmuje  ochroną wszystkie nowo nabyte środki trwałe i pozostałe wyposażenie oraz środki trwałe i wyposażenie, których wartość wzrosła w okresie ubezpieczenia wskutek dokonanych ulepszeń, modernizacji bądź remontów. Klauzula ta nakłada na ubezpieczonego obowiązek zgłoszenia  i podania wartości w terminie 30 dni. Składka za dodatkową sumę ubezpieczenia zostanie naliczona wg. taryf zastosowanych w ofercie przetargowej, jednak wartość majątku objętego tego rodzaju klauzulą nie może przekroczyć np. 20 % sumy ubezpieczenia danego rodzaju mienia.  (klauzula automatycznego pokrycia zazwyczaj dotyczy wszystkich rodzajów ryzyka).

Problem niedoubezpieczenia

Przy ubezpieczeniu majątku, ważne jest aby suma ubezpieczenia określona w polisie  (górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela) odpowiadała rzeczywistej wartości majątku, co pozwoli w przypadku wystąpienia szkody na pokrycie kosztów odtworzenia zniszczonego lub skradzionego mienia. Suma ubezpieczenia ustalana jest przez ubezpieczającego i powinna być tak skalkulowana, żeby w sytuacji wystąpienia szkody całkowitej, zapewnić środki finansowe na pełne pokrycie poniesionej straty.

Majątek trwały może być ubezpieczany  na wartość[7] :

1/ odtworzeniową, w stosunku do budynków, budowli, maszyn, urządzeń, sprzętu elektronicznego itp. ( odpowiadającą kosztom zakupu , odbudowy , czy remontu),

2/ rzeczywistą, ( wartość jaka wynika z wartości odtworzeniowej pomniejszona o stopień faktycznego zużycia,

3/ księgową brutto,  co oznacza ewidencyjną wartość początkowa mienia z uwzględnieniem kolejnych przeszacowań wartości. (Przy ubezpieczeniu mienia na wartość księgową początkową, odszkodowanie za szkodę częściową nie może przekroczyć tej części wartości księgowej początkowej mienia dotkniętego szkodą, jaka odpowiada procentowemu stopniowi jego uszkodzenia).

Przy ubezpieczaniu mienia samorządowego większość środków trwałych ubezpieczana jest według wartości księgowej co nie jest korzystne dla JST w przypadku dużych szkód majątkowych (np. typu pożar mostu, zniszczenia ważnego obiektu infrastrukturalnego lub budynku).

Niedoubezpieczenie oznacza  ubezpieczenie poniżej wartości ubezpieczonego mienia,  (kiedy  suma ubezpieczenia jest niższa od faktycznej wartości ubezpieczonego majątku)[8].

Aby ochrona ubezpieczeniowa była realna i zabezpieczająca interesy JST konieczne  jest dokonanie oceny stanu, wielkości oraz wartości posiadanego majątku, składników majątku, przeznaczenia, stanu poszczególnych składników majątku oraz ich zużycia technicznego. Niezbędne jest dokonanie aktualizacji wyceny zwiększonej o koszty modernizacji itp. Ważna jest też antycypacyjna ocena kosztów odtworzenia istotnych składników majątku JST. To musi zrobić JST przed rozpoczęciem przygotowania SIWZ dot. ubezpieczenia na kolejny okres. Ubezpieczyciela będzie interesowała także ile było szkód i jakiej wartości w mieniu w ostatnich latach, jakie zostały zastosowane zabezpieczenia przeciwpożarowe, czy też przeciwkradzieżowe, czy i jaka była ochrona ubezpieczanych obiektów itp.

W przypadku wystąpienia szkody przy niedoubezpieczeniu standardowo odszkodowanie jest proporcjonalne do wysokości sumy ubezpieczenia i faktycznej wartości mienia co oznacza,  że  w razie szkody wypłata odszkodowania jest uzależniona od stosunku sumy ubezpieczenia do faktycznej wartości mienia , (wynika to z zastosowania zasady proporcji[9]) albo w niektórych przypadkach odpowiada wysokości szkody, w granicach sumy ubezpieczenia (zasada pierwszego ryzyka[10])[11]. Aby uniknąć skutków niedoubezpieczenia do programu ubezpieczeniowego JST wprowadza się klauzulę Leewaya , która ogranicza w ubezpieczeniu mienia zasadę proporcji. Jeśli zastosowana jest ta klauzula to wtedy następuje zwolnienie z zastosowania zasady proporcji przy niedoubezpieczeniu mniejszym niż  np. 15- 20 proc. sumy ubezpieczenia – co jest korzystne dla JST.

Zakończenie

Istnieje tendencja wśród JST do tworzenia scentralizowanych programów ubezpieczeniowych dla całej jednostki samorządowej oraz wszystkich jej podległych jednostek organizacyjnych oraz podmiotów zależnych danego samorządu ( a nie odrębnie dla szkół, klubów sportowych, czy domów kultury itp.). Skonsolidowane programy ubezpieczeniowe dla samorządów pozwalają obniżyć koszty ubezpieczenia oraz umożliwiają wprowadzenie jednolitych standardów w zakresie ubezpieczenia i prewencji,  zapewniają skuteczniejsze i szybsze dochodzenie roszczeń i odszkodowań[12]. Miasto stołeczne Warszawa jako gmina o statusie powiatu nie miała aż do 2011 r. skonsolidowanego programu ubezpieczeniowego. Pierwszy skonsolidowany program ubezpieczeniowy stolicy został dopiero przygotowany na lata 2012- 2014 i objął wszystkie dzielnice i ok. 1000 podległych obiektów[13]. Łączne ujęcie w jednym kompleksowym programie ubezpieczeniowym  aglomeracji miasta wraz z podległymi jednostkami stwarza podstawy do racjonalizacji  procesu zarządzania ryzykiem i lepszej ochrony ubezpieczeniowej. Wiele miast w Polsce w tym:  jako pierwszy Gdańsk ( w 2008 r.), Łódź, Szczecin, Wrocław, Opole, a coraz częściej także  mniejsze miasta, jest objętych   kompleksowymi programami ubezpieczeniowymi.

Bibliografia

Kaczmarek M., Ubezpieczenia majątkowe dla podmiotów gospodarczych, w: Ubezpieczenia non life, praca zbiorowa pod red E.Wierzbickiej, CeDeWu, Warszawa 2010.

Kasprzyk P., Meandry ubezpieczeń samorządowych, „Miesięcznik Ubezpieczeniowy” 2014, czerwiec nr. 8 tom 11, miesiecznikubezpieczeniowy.pl.

Kosek-Wojnar M., K Surówka, Podstawy finansów samorządu terytorialnego,  PWN, Warszawa 2007,  s. 75.

Makowiecki  A., Rynek ubezpieczeń, Warszawa dla UNIQA . „GazetaUbezpieczeniowa” www.gu.com.pl/index.php?option=com…id.

Polisy dla samorządów, „ Gazeta Bakowa” nr 11 , 2011.

Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawa, dz. U. 2002, Nr 41, poz. 361. z póź. zm.

Wierzbicka E., Ubezpieczenie mienia gminy w zarzadzaniu ryzykiem JST, w:  Samorządowa gmina w nowoczesnym państwie, praca zb. pod red. G. Maśloka, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2013.

Wojciechowski E., Zarządzanie w samorządzie terytorialnym, wyd II. Difin, Warszawa 2012.

 

Przypisy

[1] A. Makowiecki  Rynek ubezpieczeń, Warszawa dla UNIQA . „Gazeta Ubezpieczeniowa”www.gu.com.pl/index.php?option=com…id…warszawa..2015.02.22..

[2] M. Kosek  – Wojnar, K Surówka, Podstawy finansów samorządu terytorialnego,  PWN, Warszawa 2007r. s. 75

[3]E. Wojciechowski, Zarządzanie w samorządzie terytorialnym, wyd II. Difin, Warszawa 2012, s.183.

[4]  E Wojciechowski Zarzadzanie …op.cit. s. 185.

[5] Ustawa z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawa , dz. U. 2002, Nr 41, poz. 361. z póź. zm.

[6] Zjawisk o charakterze żywiołów naturalnych lub awarii technicznych maszyn , urządzeń itp.

[7] M. Kaczmarek, Ubezpieczenia majątkowe dla podmiotów gospodarczych, w Ubezpieczenia non life, praca zbiorowa pod red E.Wierzbickiej, CeDeWu, Warszawa 2010, s. 181.

[8] E. Wierzbicka, Ubezpieczenie mienia gminy w zarzadzaniu ryzykiem JST, w:  Samorządowa gmina w nowoczesnym państwie : praca zb. pod red. G. Maśloka, Of. Wyd. SGH, warszawa 2013, s.266.

[9] Zasada proporcji jest jedną z najważniejszych zasad w ubezpieczeniach majątkowych jest zwłaszcza charakterystyczna dla ubezpieczeń od ognia i innych żywiołów.

[10] System ubezpieczenia na pierwsze ryzyko stosowany jest najczęściej w ubezpieczeniach: mienia ruchomego od kradzieży z włamaniem i rabunku, gotówki od ognia i innych zdarzeń losowych, mienia osobistego pracowników od ognia i innych zdarzeń losowych. Polega na zgłoszeniu do ubezpieczenia takiej wartości mienia ruchomego, która stanowi równowartość maksymalnej straty, jakiej możesz doznać w następstwie jednego zdarzenia losowego.

[11] Definicja ze strony Rzecznika Ubezpieczonych,

[12] P. Kasprzyk, Meandry ubezpieczeń samorządowych, „ Miesięcznik Ubezpieczeniowy 2014, czerwiec nr. 8  www.miezięcznikubezpieczeniowy.pl dostęp 2015. 02 22.

[13] Polisy dla samorządów, „ Gazeta Bakowa” nr 11 , 2011.


Ewa Wierzbicka

Ewa Wierzbicka

Adiunkt w Katedrze Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawue. Ma w swoim dorobku ok. 100 publikacji. Zainteresowania naukowe: finanse publiczne w tym system fiskalny, ubezpieczenia jako forma transferu ryzyka podmiotów gospodarczych, współpraca banków i ubezpieczycieli – bancassurance, a także finanse przedsiębiorstwa, w tym przyczyny bankructw. Jest kierownikiem studiów podyplomowych Akademia Ubezpieczeń - Ubezpieczenia gospodarcze dla przedsiębiorstw.
Zobacz inne artykuły autora »



2 Komentarze

  1. Ewa Wierzbicka

    polecam interesujący artykuł , jeden z radnych dotarł do klauzul dodatkowych umowy ubezpieczenia mienia Warszawy

    http://wiadomosci.onet.pl/warszawa/most-lazienkowski-kontrowersyjne-warunki-ubezpieczenia-zaplacimy-wszyscy/wslbqk

  2. Ewa Wierzbicka

    na Stronie Rzecznika Ubezpieczonych ukazał się artykuł wyjaśniający zasady ubezpieczenia majatku Warszawy ‪#‎Łazienkowski‬ ‪#‎most‬ ‪#‎ubezpieczenie‬ ‪#‎warszawa‬

Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes