Logo SGH

Kreowanie wartości w łańcuchach dostaw produktów niszowych

okladka_150-kwartalnik-27Fragment artykułu: P. Barczak,  Kreowanie wartości w łańcuchach dostaw produktów niszowych, „Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie”, 2(27), 2013.

Słowa kluczowe: łańcuch dostaw, producenci niszowi, wartość dla klienta, źródła trwałości łańcucha, nisza produktowa, zarządzanie firmami niszowymi, satysfakcja, lojalność

Gospodarka globalna wpływa na zmianę procesów poznawczych klientów. Stają się oni coraz bardziej świadomi, a ich potrzeby zróżnicowane. Przekształceniu ulegają motywacje zakupowe. Do zmieniających się tendencji dostosowują się producenci towarów niszowych, poszukujący możliwości rozwoju. Z myślą o klientach kreowana jest obszerna sfera gospodarki niszowej, w ramach której, zachodzą specyficzne procesy wymiany wartości. Łańcuchy dostaw produktów niszowych posiadają specyficzne cechy. Dla właścicieli firm niszowych sukces nie zawsze związany jest z dążeniem do maksymalnego zysku. W wielu sytuacjach ważniejsza jest niezależność, godzenie pracy i rodziny, pozytywne relacje z klientami. Firmy niszowe muszą być inaczej zarządzane niż firmy prowadzące działalność masową. Strategia zrównoważonego rozwoju jest elementem trwałości łańcuchów dostaw produktów niszowych.

Firmy rynków niszowych

Rynki niszowe są obsługiwane przez firmy różnej wielkości. Przeważającą grupę stanowią jednak firmy małe i średnie, a w gospodarce niemieckiej 80 proc. małych i średnich przedsiębiorstw stanowią dostawcy niszowi.[1] Biorąc to pod uwagę, w analizie łańcuchów dostaw produktów niszowych zajęto się tego typu grupą przedsiębiorstw.

Małe firmy, mikro-przedsiębiorstwa, firmy rodzinne i średnie przedsiębiorstwa stanowią w Europie 99,8 proc. przedsiębiorstw prywatnych. Firmy tego typu zatrudniają w 90 proc., do dziesięciu pracowników, a przeważająca ich ilość zatrudnia zaledwie tylko do trzech pracowników. Generują one ponad połowę obrotów Unii Europejskiej, a zatrudnienie w nich znajduje 53 proc. wszystkich pracowników Europy. Wielość firm świadczyć może o rozległości rynku niszowego w Europie.

Podkreśla się, że osobiste zdolności i motywacje właścicieli małych firm, mają kluczowe znaczenie dla rozwoju przedsiębiorstw. Nie zawsze zyski są dla nich głównym motorem  motywacji. Do ważnych czynników motywacyjnych zalicza się samorealizację, osiągnięcie celów, dumę z pracy i elastyczny tryb pracy i życia. Dlatego a analizie tego typu przedsiębiorstw, oprócz mierników finansowych należy uwzględniać również mierniki o charakterze niefinansowym tj. jakość firmy, satysfakcję przedsiębiorcy,lojalność i partnerstwo w łańcuchu dostaw. Znaczenie odgrywają również osobowość przedsiębiorcy, otoczenie biznesu, przypadkowe zdarzenia, innowacje, kultura przedsiębiorcy.

Badania tej grupy przedsiębiorców potwierdzają, że maksymalizacja zysku nie jest ich głównym celem.[2] To szczególna cecha, która odróżnia firmy niszowe od korporacji, gdzie główną przesłanką działania jest maksymalizacja zysków. Stosowane strategie wzrostu w przedsiębiorstwach korporacyjnych to przykładowo: zwiększenie przepływów pieniężnych z posiadanych przez przedsiębiorstwo aktywów, podwyższenie planowanej stopy wzrostu przepływów pieniężnych, obniżenie kosztu kapitału, wydłużenie okresu wzrostu, czyli rozwijanie się w tempie wyższym niż branża.[3] O wyborze celów decydują, więc elementy finansowe, gdyż one decydują o wynikach przedsiębiorstwa, ujawnianych akcjonariuszom na giełdzie.

Elementy istotne dla firm niszowych przedstawia tabela nr 1. Warto zauważyć, że subiektywne postrzeganie sukcesu przez firmy niszowe związane jest z całym spektrum różnych czynników, zarówno ekonomicznych jak i nieekonomicznych.

Tab.1 Determinanty sukcesu firm niszowych

Determinanty sukcesu Elementy wzrostu

Mierniki finansowe

Efektywność, wzrost ROI, zysk, obroty, liczba pracowników

Udziały rynkowe, zmiany obrotu, wzrost zysku

Mierniki niefinansowe

Niezależność, satysfakcja z pracy, możliwość kontroli, posiadanie małej firmy

Równowaga pomiędzy pracą a rodziną, satysfakcja z firmy, autonomia i niezależność

Czynniki wpływu

Osobowość przedsiębiorcy, środowisko biznesowe, struktura konkurencji, długoterminowe relacje z klientami, zadowolenie klientów, kultura przedsiębiorcy, stawiane cele i motywacje

Rozwój organizacyjny, relacje z pracownikami, kultura organizacyjna, edukacja i szkolenie, rozwój produktów, poprawa jakości, wzrost lojalności klientów

Źródło: Na podstawie, Reijonen  H., Komppula R.,”Perception of success and its effect on small firm performance”, Journal of Small Business and Enterprise Development 2007, Vol. 14 Iss: 4 s. 692.

Charakterystyczna dla firm niszowych jest wszechobecność właściciela, w związku z tym jego osobowość i przedsiębiorczość, formy zarządzania decydują o sukcesie firmy. Postrzeganie sukcesu wynika jednak z indywidualnej oceny przedsiębiorcy. Założyć można, że osiągnięcie celów przedsiębiorcy oznacza jego sukces. Większość małych przedsiębiorców za swój sukces jednak nie uważa osiągnięć wyłącznie natury finansowej.[4] Za ważny element sukcesu uznają natomiast swoją niezależność a także satysfakcję z pracy i możliwość kontroli. Satysfakcję sprawia im posiadanie małej firmy, a pracownicy stanowią dla nich psychologiczny koszt. Ważne są dla nich długoterminowe relacje z klientami, zadowolenie klientów, równowaga między pracą i rodziną.

Wśród czynników wpływu na sukces w łańcuchu dostaw na rynkach niszowych wymienia się osobowość przedsiębiorcy, środowisko biznesowe, powstające szanse, wcześniejsze osiągnięcia, innowacyjność metod zarządzania i produktów, kulturę przedsiębiorstwa, planowanie i wizję przedsiębiorstwa, oferowaną, jakość obsługi  i produktów, niezawodne dostawy od kooperantów, lojalność klientów, powstała współpraca w całym łańcuchu dostaw.

W przypadku rozwoju łańcucha dostaw produktów niszowych zauważalna jest charakterystyczna tendencja zrównoważonego rozwoju biorących udział w nim firm zaopatrujących rynki niszowe. Związki kształtowane są w oparciu o świadome powiązania między wzrostem gospodarczym, dbałością o środowisko i tworzonymi relacjami wewnętrznymi i zewnętrznymi.[5] Efektem jest budowanie trwałych łańcuchów dostaw, w oparciu o specyficzne potrzeby segmentu rynku produktów niszowych.

Łańcuchy dostaw na rynkach n produktów niszowych kreują wartość dla klientów i wartość dodaną dla firm, poprzez ścisłe dostosowywanie się do specyficznych potrzeb klientów niszowych, co stanowi sedno ich egzystencji. Zróżnicowanie produktów i usług, jest jedną z istotnych przesłanek pozwalających unikać globalnej konkurencji. W łańcuchu tego typu dążenie do osiągnięcia maksymalnego zysku jest jednym z elementów rozwoju, nie zawsze najważniejszym. Długoterminowe relacje partnerskie, niszowe produkty o wyjątkowych walorach, dążenie do komponowania unikalnego łańcucha dostaw i kanałów dystrybucji, budowanie przyjaźni i wzajemnego zaufania, kreowanie satysfakcji pracowników i klientów, stanowi sedno funkcjonowania łańcuchów dostaw na rynku konkurencji niedoskonałej.

 —

[1] Kroeger F., Vizjak A., Kwiatkowski A., Sukces w niszach rynkowych, Strategie uzyskiwania globalnej przewagi konkurencyjnej, Wydawnictow Studio Emka, Warszawa 2007, s.50.

[2] Walker, E., Brown, A. , “What success factors are important to small business owners?”, International Small Business Journal 2004, Vol. 22 No. 6, s. 577-594.

[3] Szablewski A., Tuzimek R., red. nauk., Wycena i zarządzanie wartością firmy, Poltext, Warszawa 2008, s.34-35.

[4] Gray, C., “Entrepreneurship, resistance to change and growth in small firms”, Journal of Small Business and Enterprise Development 2002, Vol. 9 No. 1, s. 61-72.

[5] Rutkowski K., Najlepsze praktyki w zarządzaniu łańcuchem dostaw. Wyjść naprzeciw wyzwaniom społecznej odpowiedzialności biznesu, SGH w Warszawie, Warszawa 2008, s. 37.


Piotr Barczak

Piotr Barczak

Doktorant Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, Katedra Logistyki. Zainteresowania naukowe: zarządzanie wartością w łańcuchach dostaw. Teoretyk i praktyk zarządzania.
Zobacz inne artykuły autora »



Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes