Logo SGH

Cloud computing – nowy model biznesowy wykorzystujący outsourcing IT poprzez Internet

Artykuł ukazał się w wydawnictwie Przedsiębiorstwo Przyszłości nr 1 (10), styczeń 2012.

Od kilku lat model cloud computing rozwija się bardzo dynamicznie, a samo jego pojęcie staje się coraz szersze. Powstają nowe modele tego typu usług będące zarówno produktami o wysokiej specjalizacji trafiające do nisz rynkowych, jak i usługi prostsze, uniwersalne, bardzo tanie lub darmowe dedykowane odbiorcom masowym. Decyzje związane z wdrożeniem rozwiązań w oparciu o model cloud computing podjęły takie firmy jak Coca-Cola Enterprises, Citigroup, Eli Lilly, Starbucks, Jaguar Land Rover, Kia Motors, Ryder, Millennium & Copthorne Hotels, Time, Warner, Disney, Associated Press, GlaxoSmithKline i inni. Wśród usługodawców znajdują się takie firmy jak Google, Amazon, Salesforce.com, Microsoft, IBM, Oracle, Accenture, Fujitsu i inni.

Niniejsze opracowanie ma na celu zaprezentowanie zarysu rozwiązania cloud computing jako nowego modelu biznesowego wpływającego na wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez outsourcing technologii informatycznych za pomocą internetu.

Według badań firmy Gartner, około 70% wśród 20 największych kontraktów outsourcingowych zawartych w 2008 roku było związanych z outsourcingiem usług IT. Ich całkowita wartość wyniosła około 14 mld USD, a przeciętny kontrakt opiewał na kwotę około 873 mln USD i zawarty został na około 7 lat.[1] Outsourcing funkcji IT nie jest jednak sytuacją nową, co więcej jego pozycja utrzymywała zazwyczaj najwyższe miejsca w rankingach obszarów najchętniej zlecanych obsłudze zewnętrznej przedsiębiorstwa. Rozwój powszechności dostępu do internetu, a przede wszystkim możliwości oferowane przez dostawców usług IT zmieniają dotychczasową aplikacyjną strukturę funkcji zlecanych na zewnątrz w pełen outsourcing technologicznej obsługi procesów biznesowych.

Przedsiębiorstwa korzystające z takiego rozwiązania mogą oddać w outsourcing bazy danych, zarządzanie aplikacjami i systemem, pozbywając się konieczności posiadania niezbędnych do ich przechowywania serwerów oraz pozostałej infrastruktury. Cloud computing to zatem wzrost elastyczności, szybkość dotarcia na rynek, spadek ryzyka biznesowego, dostęp do najnowszych rozwiązań, integracja procesów, dzielenie się wiedzą, kontrola nad danymi, eliminacja większości problemów z zarządzaniem operacyjnym, a przede wszystkim niższe koszty. Rozwiązanie to jest obecnie najważniejszym trendem współdecydującym w głównej mierze o kształcie organizacji i sposobie zarządzania przedsiębiorstwami na świecie. Jest nowym modelem biznesowym. Rolę tego trendu dostrzeżono w największych jednostkach naukowych na całym świecie[2], gdzie w chwili obecnej są nad nim prowadzone intensywne badania.

Cloud computing

Definicja terminu cloud computing („przetwarzanie w chmurach, chmura obliczeniowa”) ewoluuje wraz z rozwojem technologii i sposobu jej wykorzystania. Przyjęty przez National Institute of Standards and Technology (NIST) opis tego pojęcia mówi, że cloud computing jest modelem umożliwiającym dostęp przez internet do współdzielonej puli zasobów obliczeniowych (np. sieci, serwerów, pamięci masowych, aplikacji i usług), są one konfigurowalne, dostępne „na życzenie”, mogą być szybko alokowane i zwalniane przy minimalnej interakcji użytkownika, czy dostawcy usług.[3]

Cloud computing stanowi połączenie zasobów niezależnie od ich fizycznej lokalizacji umożliwiając ich elastyczne zwiększanie lub zmniejszanie w zależności od bieżącego zapotrzebowania. Opłaty pobierane są za faktycznie wykorzystywane zasoby w zależności od zużytej mocy obliczeniowej, przepustowości łącza internetowego i przestrzeni dyskowej. Są one łatwo monitorowane, kontrolowane i raportowane w sposób przejrzysty dla obydwu stron.

Można wyróżnić trzy główne modele usług w ramach cloud computing:

  1. IaaS (Infrastructure as a Service) – Infrastruktura jako usługa polegająca na dostarczeniu klientowi przez dostawcę infrastruktury informatycznej, czyli sprzętu, oprogramowania i serwisowania. Klient może wynająć konkretną liczbę serwerów, przestrzeni dyskowej lub określony zasób pamięci i mocy przerobowej na określonym poziomie jakości wskazanym w umowie z dostawcą (SLA – Service Level Agreement).
  2. PaaS (Platform as a Service) – Platforma jako usługa polega na wynajmie usługobiorcy wirtualnego środowiska pracy znajdującego się na serwerach dostawcy.
  3. SaaS (Software as a Service) – Oprogramowanie jako usługa, w której klient otrzymuje konkretne, potrzebne mu funkcje programów działających na serwerze i w środowisku dostawcy bez konieczności zakupu licencji, płacąc jedynie za każdorazowe ich użycie, a dostęp do nich uzyskuje „na żądanie”. Mogą tu być świadczone usługi, tj. zarządzanie relacjami z klientem (CRM – Customer Relationship Management), planowanie zasobów przedsiębiorstwa (ERP – Enterprise Resource Planning), zarządzanie zasobami ludzkimi (HRM – Human Resource Management), systemy zarządzania pocztą i stronami WWW, systemy analityczne, księgowe, finansowe oraz aplikacje biurowe (edytory tekstu, arkusze kalkulacyjne, programy do tworzenia prezentacji, itp.).

Klienci mają możliwość wyboru sposobu wdrożenia usług w ramach modelu cloud computing pomiędzy kilkoma rodzajami „chmur”:

  • Prywatna, gdy infrastruktura jest zaprojektowana dla konkretnej organizacji i wyłącznie przez nią wykorzystywana.
  • Publiczna, gdy infrastruktura jest własnością pojedynczego usługodawcy i jest skierowana do ogółu społeczeństwa lub konkretnych branż.
  • Społecznościowa, gdy infrastruktura jest wykorzystywana przez wiele organizacji i wspiera konkretne zbiorowości mające wspólne cele (np. polityka, misja, wymogi bezpieczeństwa).
  • Hybrydowa, gdy infrastruktura jest kompozycją dwóch lub więcej „chmur” (prywatnych, publicznych lub społecznościowych), które są unikalnymi jednostkami, ale są powiązane jedną technologią.

Rodzaje opisanych powyżej chmur obliczeniowych prezentuje rysunek 1.

Rysunek 1. Rodzaje chmur obliczeniowych.

Rodzaje chmur obliczeniowych.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: www.networld.pl/artykuly/351136_1/Spacer.w.chmurach.html, [02.05.2011].

Z rozwiązań modelu cloud computing mogą korzystać zarówno każdej wielkości podmioty gospodarcze, instytucje państwowe i wszelkie inne organizacje, jak również osoby prywatne.

Konkurencyjność cenowa dostawcy usługi w modelu cloud computing wynika, podobnie jak np. w przypadku operatora logistycznego, z efektu skali związanego z dużą liczbą użytkowników zapewniając lepsze wykorzystanie jej mocy obliczeniowej. Pozwala ona na racjonalizację zasobów i dystrybucję kosztów utrzymania infrastruktury pomiędzy wszystkich klientów.

Światowy dochód z usług cloud computing oszacowano w 2009 roku na 17,4 mld dolarów, w 2013 roku ma on wynieść 44,2 mld dolarów z udziałem rynku europejskiego 6 mld euro.[4]

Cloud computing z perspektywy przedsiębiorstwa

Wśród najczęściej wymienianych zmian związanych z podjęciem decyzji o przejściu na model cloud computing wymienia się obniżkę kosztów i uelastycznienie działań. Model cloud computing obniża koszty stałe związane z inwestycją w infrastrukturę informatyczną, która w tradycyjnym rozwiązaniu zazwyczaj rośnie wraz z czasem i potrzebą aktualizacji oprogramowania. Ograniczane są koszty zużycia energii utrzymującej infrastrukturę, a także koszty zatrudnienia pracowników obsługujących własne systemy, tj. w przypadku tradycyjnych efektów decyzji o outsourcingu danej funkcji przedsiębiorstwa. Przyjęcie tego rozwiązania ma bezpośredni wpływ na wskaźniki, tj. zwrotu z inwestycji. Zamienia się tu tradycyjne wydatki związane z licencjami, liczbą użytkowników, sprzętem, obsługą, naprawami, wdrożeniami na okresowe płatności za funkcjonalność faktycznie niezbędną i wykorzystaną przez organizację. Zmiana ta może być analizowana pod względem wpływu na czas, koszt, jakość lub marżę.

Powyższa sytuacja wpływa na uelastycznienie działań podmiotu zarówno w kontekście wielkość zasobów, jak i dostępu do najnowszych rozwiązań technologicznych. Rysunek 2 przedstawia porównanie zarządzania zasobami technologicznymi w sposób tradycyjny, rozumiany jako posiadanie przez przedsiębiorstwo własnej infrastruktury IT, z rozwiązaniem w modelu cloud computing. Dopasowanie podaży do popytu eliminuje ponoszenie zbędnych kosztów związanych z przeszacowaniem lub niedoszacowaniem potrzeb usługobiorcy. Wpływa tym samym na obniżenie poziomu ryzyka pojawiania się utraconych możliwości i kosztów związanych z błędnym prognozowaniem popytu oraz planowaniem potrzeb.

Rysunek 2 Zarządzanie mocą obliczeniową w modelu tradycyjnym i cloud computing.

 

 

 

 

 

 

 

 

X – niedobór mocy (utracone możliwości)

Y – marnotrawstwo zasobów

Źródło: opracowanie na podstawie: aws.amazon.com/economics/, [04.05.2011].

Nie bez znaczenia jest tu także czas przetwarzania danych, które w przypadku zlecenia takiej funkcji na zewnątrz mogą być wykonywane jednocześnie na prawie nieograniczonej liczbie serwerów rozlokowanych na całym świecie. Daje to możliwość znacznej redukcji czasu reakcji na zmiany w otoczeniu. Tym samym jest także odczuwalne dla klientów podmiotu działającego w modelu cloud computing współdecydując o poziomie ich obsługi. Zmiana czasu trwania procesów z tygodni na godziny oznaczać może potrzebę redefinicji sposobu funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku. Organizacje mogą budować plany rozwoju i wdrażać je w sposób bardziej proaktywny, innowacyjny i dynamiczny z łatwością wchodząc oraz wychodząc z nowych rynków. Cecha ta jest szczególnie istotna w przypadku wprowadzania nowych produktów (towarów i usług), rozwijania nowych kompetencji przedsiębiorstwa. Ma także kluczowe znaczenie dla małych i średnich podmiotów gospodarczych.

Najważniejsze korzyści z zastosowania outsourcingu funkcji IT w modelu cloud computing prezentują wyniki badania przeprowadzonego przez The European Network and Information Security Agency w II i III kwartale 2009 roku, które zilustrowane są na rysunku 3.

Rysunek 3. Postrzegane korzyści z zastosowania modelu cloud computing.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: An SME perspective on Cloud computing, The European Network and Information Security Agency, 2009, s. 7.

Ze względu na możliwość korzystania z danych poprzez internet zleceniodawca może praktycznie z każdego miejsca i z użyciem każdego urządzenia korzystać z własnych zasobów w dowolnie wybranym momencie. Aplikacje w modelu cloud computing są łatwiejsze do utrzymania i obsługi, ponieważ nie wymagają instalacji na każdym komputerze, czy innym urządzeniu w przedsiębiorstwie, a ich serwisowanie lub unowocześnianie odbywają się na bieżąco przez zleceniobiorcę.

Dostawca usługi w modelu cloud computing jest zazwyczaj w posiadaniu protokołów dostępu i zaawansowanych technologicznie programów zabezpieczających przechowywanie oraz przetwarzanie danych. Tym samym wzrasta poziom bezpieczeństwa i stabilność dostępu do nich, także w przypadku zdarzeń losowych mogących mieć miejsce na terenie przedsiębiorstwa. Jednakże, podobnie jak w przypadku outsourcingu innych ważnych dla przedsiębiorstwa funkcji, istnieje obawa o bezpieczeństwo danych przechowywanych na zewnątrz podmiotu gospodarczego. W chwili obecnej problem ten jest jednym z najczęściej wymienianych podczas rozważania zmiany modelu biznesowego na cloud computing.[5] Problem bezpieczeństwa informacji jest przede wszystkim związany z wciąż niedoprecyzowanymi w tym zakresie regulacjami prawnymi.  Najważniejsze obawy związane ze zmianą modelu prezentuje rysunek 4. Innym aspektem rozważanym podczas analizy przejścia do modelu cloud computing jest także problem potencjalnego uzależnienia organizacji od usługodawcy, ponieważ w tym modelu organizacja nie jest właścicielem aplikacji, czy nawet całej infrastruktury, co może utrudniać szybką zmianę dostawcy usługi.

Rysunek 4. Główne obawy związane z wdrożeniem modelu cloud computing.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: download.parallels.com/summit/2010/IDC_Keynote_Melanie_Posey_Shown.pdf, [01.05.2011].

Decyzja o outsourcingu procesów IT i rozpoczęciu pracy w modelu cloud computing wpływa w sposób kluczowy na działalność całego przedsiębiorstwa i powinna być poprzedzona analizą chociażby całkowitych kosztów posiadania. Jest ona bowiem związana nie tylko ze zmianą struktury kosztów i wskaźników finansowych, ale także częstokroć z restrukturyzacją organizacji w kontekście zatrudnionego personelu, a nawet całej strategii przedsiębiorstwa (lub innego podmiotu).

W jednym z badań analizujących koszty zastosowania modelu tradycyjnego i SaaS porównano całkowity koszt posiadania obydwu rozwiązań oraz jego kumulację na przestrzeni czterech lat. W porównywanych strukturach całkowitych kosztów posiadania znalazły się koszty planowania i wyboru dostawcy rozwiązania; sprzętu, oprogramowania i utrzymania infrastruktury IT (w rozwiązaniu SaaS koszty te są ujęte w subskrypcji); licencji lub subskrypcji aplikacji; projektowania aplikacji, dostosowania, integracji, obsługi użytkowników i administracji; wstępnych i bieżących szkoleń oraz implementacji rozwiązania. Przykładowe wyniki porównania prezentuje rysunek 5 (prawa część grafu ilustruje całkowity skumulowany koszt dla czterech lat).

Rysunek 5. Skumulowany całkowity koszt posiadania rozwiązania w modelu SaaS i tradycyjnym w przeciągu czterech lat.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: S. Aggarwal, L. McCabe , The TCO of Saas-Based Budgeting, Forecasting & Reporting, Hurwitz & Associates, Needham 2010, s. 9.

W badaniu przeanalizowano przedsiębiorstwa o różnej wielkości i strukturze użytkowników pod względem dostępności do aplikacji. Rozwiązanie w modelu SaaS było od 62% do 77% mniej kosztowne niż tradycyjne. We wszystkich scenariuszach największą różnicę w kosztach stanowiła infrastruktura IT, która jest cechą tradycyjnego modelu. Jej udział w całkowitym koszcie posiadania wahał się pomiędzy 45% a 72%. Struktura kosztów najbardziej zróżnicowana była w obrębie dostępu do oprogramowania (subskrypcja vs. licencje) W przypadku kosztu oprogramowania w modelu SaaS wynosił on pomiędzy 56% a 67%, w tradycyjnym rozwiązaniu pomiędzy 14% a 28% całkowitych kosztów posiadania.[6] Dodatkowo, rozliczenia w modelu cloud computing eliminują koszty ukryte i ponoszone zbędnie, ich klarowność ułatwia przeprowadzenie audytu oraz gwarantuje zgodność z obowiązującymi regulacjami.

Niektórzy z usługodawców oferują na swoich stronach internetowych możliwość porównania własnych kosztów z ich usługą w modelu cloud computing za pomocą opracowanych kalkulatorów.

Nie tylko globalne korporacje i podmioty gospodarcze zrozumiały korzyści wynikające z zastosowania nowego modelu. Rozwiązanie to spotkało się także z zainteresowaniem rządu Stanów Zjednoczonych, który wydając rocznie 76 mld dolarów na ponad 10 tys. różnych systemów informatycznych jest największym na świecie klientem tego rynku. Niespójność systemów, ich przestarzałość i nieadekwatne zarządzanie stwarzały barierę utrudniającą wykorzystanie potencjału technologicznego marnotrawiąc zasoby finansowe. We wrześniu 2009 roku zaprezentowano inicjatywę „Federal Government’s Cloud computing” polegającą na wykorzystaniu modelu cloud computing w celu redukcji zbędnych kosztów, wzrostu wykorzystania i wydajności baz danych oraz obniżenia kosztów operacyjnych. W samym Los Angeles oszacowano oszczędności związane ze zmianą modelu na poziomie 5,5 mln dolarów w przeciągu najbliższych pięciu lat.[7]

Green IT

Internet nie jest jednak jedynie miejscem, za pomocą którego przedsiębiorstwo może czerpać korzyści z oddanej w outsourcing obsługi własnej infrastruktury informatycznej. Może on być też wykorzystywany do innych działań wpływających nie tylko na dalsze obniżanie kosztów, skrócenie czasu podejmowania decyzji i reakcji, ale mających również wymiar proekologiczny, częstokroć nazywanych „zielonym IT” („green IT”). Mowa tu np. o możliwości zamiany kosztownych podróży służbowych na wideokonferencje, czy pracy na odległość bez konieczności fizycznego dojazdu do przedsiębiorstwa.

Firma TNT wdrożyła technologię wideokonferencji, dzięki której szacuje się, że podróże służbowe będą ograniczone o około 20%, co wpłynęło to na uzyskanie oszczędności w wysokości 11 mln euro w ciągu czterech lat. Innym przykładem może być firma Vodafone, która ze względu na zastosowanie komunikacji wideo ograniczyła w ciągu 2 lat liczbę podróży służbowych o 25%. Śledzenie i rejestracja liczby podróży służbowych wykazała, że w roku finansowym 2007/2008 oszczędzono ponad 17 tys. ton dwutlenku węgla. W firmie Volkswagen, zamiast wysyłać na szkolenia techników, wykorzystano technologię wideokonferencji do przeszkolenia ponad 200 przedstawicielstw handlowych w zakresie najnowszych technik naprawy. W rezultacie czas napraw skrócono o 50%, a koszty związane z podróżami i komunikacją obniżono o 30%. Ogólnie dzięki tej technologii producent samochodów trzykrotnie skrócił czas oczekiwania na skomplikowane naprawy. W firmie TANDBERG obliczono, że dzięki zastąpieniu podróży służbowych połączeniami wideo ograniczono roczną emisję dwutlenku węgla o 21 tys. ton, zaoszczędzono około 38 tys. roboczogodzin i obniżono koszty o około 30 mln euro.[8]

Powyższe przykłady ilustrują nie tylko praktyczne rozwiązania zrównoważonego rozwoju są także wskazówką pokazującą tendencje rozwoju zarządzania przedsiębiorstwem, rosnącą rolę telepracy, swobody możliwości pracy w domu właśnie dzięki powszechnemu dostępowi do internetu, w którym znajdują się także zasoby własne przedsiębiorstwa.

 * * *

Tempo rozwoju nowoczesnych technologii nie zwalnia dając możliwość przedsiębiorcom skracać czas reakcji na zmienność popytu, precyzyjniej go estymować i analizować. Zastosowanie rozwiązań technologicznych w praktyce biznesowej bezpośrednio wpływa na strukturę i poziom ponoszonych kosztów. Od kilkunastu lat systemy informatyczne towarzyszą decyzjom menedżerskim we wszystkich dziedzinach funkcjonowania przedsiębiorstwa, zarządzania nimi wewnątrz i na zewnątrz pozwalając podejmować trafniejsze decyzje wspierające rozwój podmiotu w turbulentnym otoczeniu.

Wykorzystanie internetu w działalności gospodarczej wpływa na obniżkę kosztów transakcyjnych, a także redukcję asymetrii informacji w skali światowej ze względu na powszechny ciągły dostęp do nich. Dostawcy rozwiązań informatycznych wykorzystali tę sytuację oferując dostosowanie podaży do faktycznego popytu na usługi informatyczne zgłaszanie przez ich konsumentów. Usługa ta, dająca wartość dodaną użytkownikowi, dostarczana jest dokładnie w takim zakresie w jakim jest faktycznie potrzebna i wykorzystywana, a usługobiorca ponosi koszty funkcjonalności infrastruktury bez konieczności inwestycji nakładów, ponieważ są one zazwyczaj własnością usługodawcy. Rozwiązanie to, nazywane cloud computing, jest jednym z najważniejszych trendów wpływających na potencjał kreowania przewag konkurencyjnych łącząc korzyści z outsourcingu i prostego dostępu do najnowszych rozwiązań technologicznych dla każdej organizacji.

 

Bibliografia

  1. Aggarwal S., McCabe L. The TCO of Saas-Based Budgeting, Forecasting & Reporting, Hurwitz & Associates, Needham 2010.
  2. csrc.nist.gov/groups/SNS/cloud-computing/cloud-def-v15.doc.
  3. Gartner on Outsourcing, 2008 – 2009, Gartner 19.12.2008.
  4. Kundra V., State of Public Sector Cloud computing, USA CIO Council, 2010.
  5. www.cloudbook.net/directories/research-clouds.
  6. www.enisa.europa.eu/act/rm/files/deliverables/cloud-computing-risk-assessment/at_download/fullReport www.greenitfocus.pl/porady-ekspertow/wplyw-it-srodowisko/nowe-sposoby-komunikacji-w-sukurs-ochronie-srodowiska-naturalne.

[1] Gartner on Outsourcing, 2008 – 2009, Gartner 19.12.2008., s. 10 – 13. Rok 2008 zdefiniowano jako okres 11.2007-10.2008.

[2] www.cloudbook.net/directories/research-clouds, [29.04.2011].

[3] csrc.nist.gov/groups/SNS/cloud-computing/cloud-def-v15.doc [03.05.2011].

[4] www.enisa.europa.eu/act/rm/files/deliverables/cloud-computing-risk-assessment/at_download/fullReport, [03.05.2011].

[5] Ibidem.

[6] S. Aggarwal, L. McCabe, The TCO of Saas-Based Budgeting, Forecasting & Reporting, Hurwitz & Associates, Needham 2010, s. 12.

[7] V. Kundra, State of Public Sector Cloud computing, USA CIO Council, 2010, s. 2 i 29.

[8] www.greenitfocus.pl/porady-ekspertow/wplyw-it-srodowisko/nowe-sposoby-komunikacji-w-sukurs-ochronie-srodowiska-naturalne [02.05.2011]


Katarzyna Nowicka

Adiunkt w Katedrze Logistyce, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.
Zobacz inne artykuły autora »



Napisz komentarz


Premium Wordpress Themes